Het zwembad als kernvoorziening: waarom samenwerking tussen gemeenten en zwembaden nu belangrijker is dan ooit

Met de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 in zicht maken politieke partijen keuzes over thema’s die straks het lokale beleid bepalen. Juist nu verdient het zwembad een prominente plek in die plannen.

Een zwembad is namelijk veel meer dan een sportaccommodatie. Het is de werkplek van een ambacht, lifeguards, zwemonderwijzers en doelgroepeninstructeurs die elke dag zorgen voor zwemveiligheid, zwemvaardigheden en zwemplezier. Het zwembad is daarbij een trefpunt voor jong en oud, een plek waar gezondheid begint en waar samenleven wordt geoefend.

De maatschappelijke waarde van het zwembad

Ik leg de maatschappelijke waarde van een zwembad graag uit aan de hand van een driehoek: sport, recreatie en sociaal. Samen zijn ze de basis van een waarde gedreven, toekomstbestendige zwembadvoorziening. Lange wachtlijsten voor zwemlessen zeggen genoeg: zwemonderwijs is een basisbehoefte. Het zwembad is dé plek waar kinderen leren omgaan met water, een essentiële vaardigheid in Nederland.

Zwemmen ondersteunt inwoners in elke levensfase: van beweegarmoede tegengaan tot revalidatie en stressreductie. Het zwembad is daarmee een laagdrempelige motor van gezondheid, sociale cohesie en mentaal welzijn.In het water vervagen verschillen. Het zwembad brengt mensen van allerlei generaties en achtergronden samen. We moeten niet vergeten dat zwemmen ook sporten is. Verenigingen hebben structureel badwater nodig om te kunnen trainen en prestaties te leveren. Een toekomstbestendig zwembad biedt ruimte voor sportieve ambities

Waar het schuurt: verwachtingen zijn vaak eenzijdig

Gemeenten formuleren regelmatig eisen voor een zwembad: openingstijden, tarieven, aantal uren vrijzwemmen. Maar het zwembad zélf heeft de expertise om te bepalen wat lokaal werkt.

Toezichthouders en zwemonderwijzers zien dagelijks wie er komt, waarom, en waar nieuwe behoeften ontstaan. Daarom is het essentieel dat gemeenten demografische gegevens actief delen, als basis voor toekomstig beleid. Pas dan kan programmering meebewegen met de realiteit van de wijk of kern.

Oproep aan gemeenten en politiek: behandel het zwembad als kernvoorziening

Ik vraag politieke partijen om in hun verkiezingsprogramma’s duidelijk te erkennen dat het zwembad geen luxe is, maar een strategische maatschappelijke voorziening.

Zet daarom in op:

• Zwemveiligheid als publieke basiswaarde.
• Sociale cohesie: het zwembad als ontmoetingsplek voor iedereen.
• Gezondheid: zwemmen als bijdrage aan fysieke én mentale vitaliteit.
• Sport: ruimte voor verenigingen en trainingen.
• Datagedreven beleid: deel actief demografische gegevens met zwembaden.
• Opleiding en vakmanschap: investeer in het ambacht van lifeguards en zwemonderwijzers.
• Partnerschap: zie het zwembad als adviserende expert, niet alleen als uitvoerder.

Gemeenten die deze koers kiezen, investeren in vitale wijken én in een toekomstbestendig zwembad.

Oproep aan zwembaden: wees een zichtbare én strategische partner

Ook zwembaden hebben een verantwoordelijkheid in dit samenspel. Wat zwembaden zelf moeten doen– en waar ik je graag bij adviseer:

• iMaak je maatschappelijke waarde zichtbaar — laat zien wat je betekent voor veiligheid, gezondheid en de wijk.
• Anticipeer op trends — gebruik lokale data en dagelijkse observaties om programmeervoorstellen te doen.
• Durf te adviseren — claim je rol als expert richting beleidsmedewerkers en bestuurders.
• Onderbouw keuzes — leg uit waarom programmering verandert of waarom nieuwe activiteiten nodig zijn.
• Zoek samenwerking — met gemeente, scholen, sport- en zorgpartners en maatschappelijke organisaties.

Een zwembad dat helder communiceert wat het doet en waarom, wordt vanzelf een stevige gesprekspartner.

De verbindende sleutel: samenwerking

Zoals altijd is ook hier samenwerking de sleutel tot succes. Alleen ga je snel en samen kom je verder. Gemeenten hebben zwembaden nodig voor beleid dat werkt. Zwembaden hebben gemeenten nodig om hun maatschappelijke rol ten volle te vervullen.

Wie het belang van het zwembad erkent, investeert niet alleen in water en tegels, maar in veiligheid, gezondheid en verbinding binnen de gemeente. Een toekomstbestendig zwembad begint bij samenwerking — en bij de erkenning van de waarde die er al is.